1
Τι σημαίνουν TSH και FT4

Η TSH παράγεται από την υπόφυση και λειτουργεί σαν σήμα προς τον θυρεοειδή. Όταν ο οργανισμός χρειάζεται περισσότερες θυρεοειδικές ορμόνες, η υπόφυση μπορεί να αυξήσει την παραγωγή TSH ώστε να διεγείρει περισσότερο τον θυρεοειδή.

Η FT4 είναι η ελεύθερη θυροξίνη και δείχνει πόση διαθέσιμη θυρεοειδική ορμόνη κυκλοφορεί στο αίμα. Για αυτό ο συνδυασμός TSH και FT4 είναι πολύ πιο πληροφοριακός από την εξέταση μιας μόνο τιμής.

2
Τι σημαίνει υψηλή TSH με φυσιολογική FT4

Όταν η TSH είναι υψηλότερη από το όριο αναφοράς αλλά η FT4 παραμένει φυσιολογική, το εργαστηριακό αυτό μοτίβο ονομάζεται συνήθως υποκλινικός υποθυρεοειδισμός.

Ο όρος «υποκλινικός» δεν σημαίνει ότι το αποτέλεσμα πρέπει να αγνοηθεί. Σημαίνει ότι η FT4 δεν έχει μειωθεί κάτω από τα φυσιολογικά όρια, παρά την αύξηση της TSH.

Σε ορισμένους ανθρώπους το εύρημα παραμένει σταθερό για χρόνια. Σε άλλους η TSH επιστρέφει στα φυσιολογικά όρια, ενώ σε ένα μέρος των περιπτώσεων μπορεί μελλοντικά να εξελιχθεί σε εμφανή υποθυρεοειδισμό.

3
Πόσο αυξημένη είναι η TSH;

Η σημασία του αποτελέσματος εξαρτάται σημαντικά από το πόσο πάνω από το όριο βρίσκεται η TSH.

4
Γιατί μπορεί η TSH να είναι παροδικά αυξημένη

Δεν οφείλεται κάθε μικρή αύξηση της TSH σε μόνιμη νόσο του θυρεοειδούς. Η τιμή μπορεί να μεταβληθεί με τον χρόνο και να επηρεάζεται από διαφορετικές καταστάσεις.

• πρόσφατη οξεία νόσο ή περίοδο ανάρρωσης,
• μεταβολές στη λήψη θυροξίνης σε άτομα που ήδη θεραπεύονται,
• ορισμένα φάρμακα,
• διαφορές ώρας ή συνθηκών εξέτασης,
• βιολογική μεταβλητότητα,
• εργαστηριακή ή αναλυτική μεταβλητότητα.

Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους που η επιβεβαίωση ενός οριακού ευρήματος είναι συχνά προτιμότερη από την άμεση εξαγωγή οριστικού συμπεράσματος.

5
Πότε χρειάζεται επανάληψη της TSH

Όταν εντοπίζεται για πρώτη φορά αυξημένη TSH με φυσιολογική FT4, συχνά χρειάζεται νέα μέτρηση ώστε να επιβεβαιωθεί ότι το εύρημα είναι επίμονο.

Για το τυπικό μοτίβο υποκλινικού υποθυρεοειδισμού, διεθνείς οδηγίες χρησιμοποιούν συχνά χρονικό διάστημα περίπου 2–3 μηνών για επανάληψη TSH και FT4. Η ακριβής χρονική στιγμή μπορεί να αλλάξει ανάλογα με το ύψος της TSH, τα συμπτώματα και το κλινικό πλαίσιο.

6
Πότε χρειάζονται anti-TPO

Τα anti-TPO είναι αντισώματα που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση αυτοάνοσης θυρεοειδικής νόσου, κυρίως της θυρεοειδίτιδας Hashimoto.

Όταν η TSH είναι αυξημένη, ο έλεγχος anti-TPO μπορεί να βοηθήσει να φανεί αν υπάρχει υποκείμενη αυτοάνοση διαδικασία και να εκτιμηθεί καλύτερα η πιθανότητα να επιμείνει ή να εξελιχθεί η θυρεοειδική δυσλειτουργία.

Τα anti-TPO όμως δεν χρειάζεται συνήθως να επαναλαμβάνονται συνεχώς για την παρακολούθηση. Η TSH και η FT4 είναι οι βασικές εξετάσεις λειτουργικής παρακολούθησης.

7
Πότε συζητείται θεραπεία

Η απόφαση για θεραπεία δεν βασίζεται μόνο στο αν η TSH είναι εκτός ορίων.

Σε ενήλικες με TSH 10 mIU/L ή μεγαλύτερη σε δύο διαφορετικές μετρήσεις, οι κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν να εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο θεραπείας με λεβοθυροξίνη.

Όταν η TSH είναι πάνω από το όριο αλλά κάτω από 10 mIU/L, η απόφαση είναι περισσότερο εξατομικευμένη. Συνεκτιμώνται:

• η ηλικία,
• τα συμπτώματα,
• τα anti-TPO,
• το ιστορικό θυρεοειδούς,
• η καρδιαγγειακή κατάσταση,
• η εγκυμοσύνη ή ο σχεδιασμός κύησης,
• και η εξέλιξη των τιμών στον χρόνο.

8
Εγκυμοσύνη και TSH: χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση

Η εγκυμοσύνη και η περίοδος πριν από τη σύλληψη αποτελούν ειδική περίπτωση. Τα επιθυμητά όρια και οι θεραπευτικές αποφάσεις δεν είναι απαραίτητα τα ίδια με εκείνα ενός μη εγκύου ενήλικα.

Αν υπάρχει αυξημένη TSH σε γυναίκα που είναι έγκυος ή σχεδιάζει άμεσα εγκυμοσύνη, το αποτέλεσμα πρέπει να συζητηθεί έγκαιρα με τον γυναικολόγο ή τον ενδοκρινολόγο και να αξιολογηθεί μαζί με FT4 και, όπου ενδείκνυται, θυρεοειδικά αντισώματα.

9
Φάρμακα, βιοτίνη και άλλοι παράγοντες

Πριν ερμηνευθούν οι εξετάσεις θυρεοειδούς, έχει σημασία να γνωρίζει ο γιατρός ποια φάρμακα και συμπληρώματα λαμβάνονται.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη βιοτίνη, η οποία περιέχεται σε αρκετά συμπληρώματα για μαλλιά, νύχια ή πολυβιταμίνες. Σε υψηλές ποσότητες μπορεί να επηρεάσει ορισμένες εργαστηριακές μεθόδους και να οδηγήσει σε παραπλανητικά αποτελέσματα θυρεοειδικών εξετάσεων.

Άτομα που ήδη παίρνουν λεβοθυροξίνη πρέπει επίσης να ενημερώνουν για τον τρόπο και την ώρα λήψης, καθώς και για σίδηρο, ασβέστιο ή άλλα σκευάσματα που μπορεί να επηρεάζουν την απορρόφησή της.

10
Τι να κάνετε πρακτικά

Αν σε έναν εργαστηριακό έλεγχο δείτε λίγο αυξημένη TSH αλλά φυσιολογική FT4, δεν χρειάζεται ούτε να αγνοήσετε το εύρημα ούτε να θεωρήσετε ότι έχετε οπωσδήποτε υποθυρεοειδισμό που χρειάζεται άμεση θεραπεία.

1. Ελέγξτε το όριο αναφοράς του συγκεκριμένου εργαστηρίου.
2. Δείτε την FT4 και όχι μόνο την TSH.
3. Συγκρίνετε με προηγούμενες τιμές.
4. Σημειώστε αν υπήρξε πρόσφατη ασθένεια.
5. Ενημερώστε για φάρμακα και συμπληρώματα.
6. Συζητήστε αν χρειάζονται anti-TPO.
7. Αποφασίστε με τον γιατρό πότε πρέπει να επαναληφθούν TSH και FT4.
8. Αν υπάρχει εγκυμοσύνη ή σχεδιασμός κύησης, ζητήστε εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Για πιο αναλυτική εργαστηριακή προσέγγιση μπορείτε να δείτε τον οδηγό

Υψηλή TSH με Φυσιολογική FT4: αιτίες και επόμενες εξετάσεις
.