Πριν από τις Εξετάσεις Αίματος: Τι Πρέπει να Προσέξετε για Σωστά Αποτελέσματα

1Γιατί έχει σημασία η προετοιμασία πριν από τις εξετάσεις αίματος

Η προετοιμασία πριν από τις εξετάσεις αίματος έχει σημασία επειδή ορισμένες μετρήσεις επηρεάζονται από το φαγητό, την ενυδάτωση, την ώρα της ημέρας, την άσκηση, το αλκοόλ, τα φάρμακα και τα συμπληρώματα. Ένα αποτέλεσμα μπορεί να είναι εργαστηριακά σωστό, αλλά να μην αντιπροσωπεύει με ακρίβεια τη συνήθη κατάσταση του οργανισμού αν η αιμοληψία έγινε σε ακατάλληλες συνθήκες.

Για παράδειγμα, ένα βαρύ γεύμα ή αλκοόλ την προηγούμενη ημέρα μπορεί να επηρεάσει ορισμένες μεταβολικές εξετάσεις. Η έντονη άσκηση μπορεί να επηρεάσει μυϊκούς δείκτες. Η αφυδάτωση μπορεί να δυσκολέψει την αιμοληψία και να αλλάξει την εικόνα ορισμένων παραμέτρων.

2Πότε χρειάζεται νηστεία και πότε όχι

Δεν χρειάζονται όλες οι εξετάσεις αίματος νηστεία. Πολλές εξετάσεις μπορούν να γίνουν κανονικά, χωρίς να έχει προηγηθεί πλήρης αποχή από τροφή. Όταν όμως ζητείται νηστεία, συνήθως σημαίνει ότι δεν πρέπει να προηγηθεί φαγητό ή ρόφημα εκτός από νερό για συγκεκριμένες ώρες.

Η νηστεία έχει ιδιαίτερη σημασία σε εξετάσεις που επηρεάζονται άμεσα από την πρόσληψη τροφής, όπως γλυκόζη, τριγλυκερίδια και ορισμένοι μεταβολικοί δείκτες. Για λιπιδαιμικό έλεγχο, η ανάγκη νηστείας εξαρτάται από το κλινικό ερώτημα και την οδηγία του γιατρού ή του εργαστηρίου.

• Αν σας έχουν ζητήσει νηστεία, ακολουθήστε ακριβώς τις ώρες που σας είπαν.
• Μην παρατείνετε υπερβολικά τη νηστεία χωρίς λόγο.
• Μην κάνετε νηστεία «για καλό και για κακό» αν δεν σας έχει ζητηθεί.
• Αν φάγατε κατά λάθος, ενημερώστε πριν από την αιμοληψία.

3Νερό, καφές και ροφήματα πριν από την αιμοληψία

Το απλό νερό συνήθως επιτρέπεται πριν από εξετάσεις αίματος, ακόμη και όταν έχει ζητηθεί νηστεία. Η καλή ενυδάτωση μπορεί να βοηθήσει ώστε η αιμοληψία να γίνει ευκολότερα, ειδικά σε άτομα που δυσκολεύονται στη φλεβοκέντηση.

Ο καφές, το τσάι, οι χυμοί, τα αναψυκτικά και τα ενεργειακά ποτά δεν είναι το ίδιο με το νερό. Όταν έχει ζητηθεί νηστεία, η ασφαλής επιλογή είναι μόνο απλό νερό, εκτός αν έχει δοθεί διαφορετική οδηγία.

4Φάρμακα και συμπληρώματα: τι πρέπει να αναφέρετε

Τα φάρμακα δεν πρέπει να διακόπτονται αυθαίρετα πριν από εξετάσεις αίματος. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για φάρμακα πίεσης, καρδιάς, θυρεοειδούς, διαβήτη, αντιπηκτικά, αντιαιμοπεταλιακά, κορτιζόνη ή χρόνια αγωγή.

Σε ορισμένες εξετάσεις έχει σημασία η ώρα λήψης του φαρμάκου. Για παράδειγμα, όταν παρακολουθείται θεραπεία ή ορμονικός δείκτης, μπορεί να χρειάζεται ειδική οδηγία για το αν η αιμοληψία θα γίνει πριν ή μετά τη δόση.

Το ίδιο ισχύει και για συμπληρώματα. Βιταμίνες, σίδηρος, βιοτίνη, μαγνήσιο, ηλεκτρολύτες ή φυτικά σκευάσματα μπορεί να έχουν σημασία για την ερμηνεία. Είναι χρήσιμο να αναφέρετε τι λαμβάνετε, ακόμη κι αν δεν το θεωρείτε «φάρμακο».

5Άσκηση, αλκοόλ και ύπνος πριν από τις εξετάσεις

Η έντονη άσκηση την προηγούμενη ημέρα ή λίγες ώρες πριν από τις εξετάσεις μπορεί να επηρεάσει ορισμένους δείκτες, ειδικά μυϊκά ένζυμα, ηλεκτρολύτες, φλεγμονώδεις δείκτες ή τη γενική εικόνα του οργανισμού.

Το αλκοόλ μπορεί επίσης να επηρεάσει αποτελέσματα, ιδιαίτερα όταν ο έλεγχος περιλαμβάνει ήπαρ, λιπίδια, γλυκόζη ή γενικό μεταβολικό προφίλ. Δεν χρειάζεται πανικός, αλλά είναι προτιμότερο να αποφεύγεται η υπερβολική κατανάλωση πριν από προγραμματισμένο έλεγχο.

Ο ύπνος και το στρες έχουν επίσης σημασία. Μια νύχτα έντονης αϋπνίας ή σημαντικού στρες μπορεί να επηρεάσει ορισμένες ορμονικές και μεταβολικές μετρήσεις. Για τον λόγο αυτό, πριν από προγραμματισμένες εξετάσεις βοηθά να προηγηθεί όσο γίνεται μια συνηθισμένη ημέρα.

6Η ώρα της αιμοληψίας μπορεί να αλλάξει την εικόνα

Ορισμένες εξετάσεις επηρεάζονται από την ώρα της ημέρας. Αυτό ισχύει κυρίως για ορμονικές εξετάσεις, μεταβολικούς δείκτες και μετρήσεις που έχουν ημερήσια διακύμανση. Γι’ αυτό πολλές αιμοληψίες προγραμματίζονται πρωινές ώρες, ειδικά όταν συνδυάζονται με νηστεία.

Η επανάληψη μιας εξέτασης καλό είναι, όταν γίνεται για σύγκριση, να πραγματοποιείται σε παρόμοιες συνθήκες. Αν η πρώτη μέτρηση έγινε πρωί και νηστικός, ενώ η δεύτερη έγινε απόγευμα μετά από φαγητό, η σύγκριση μπορεί να είναι λιγότερο καθαρή.

7Εξετάσεις που συχνά θέλουν ειδική προσοχή

Ορισμένες εξετάσεις χρειάζονται πιο συγκεκριμένες οδηγίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι δύσκολες, αλλά ότι η προετοιμασία μπορεί να επηρεάσει περισσότερο την ερμηνεία. Παραδείγματα είναι ο μεταβολικός έλεγχος, ορισμένες ορμόνες, ορισμένες βιταμίνες, η παρακολούθηση φαρμάκων και εξετάσεις που συνδέονται με συγκεκριμένη ώρα ή κατάσταση του οργανισμού.

Για παράδειγμα, σε ορμονικές εξετάσεις μπορεί να έχει σημασία η πρωινή ώρα. Σε εξετάσεις που σχετίζονται με σίδηρο ή βιταμίνες μπορεί να έχει σημασία αν λαμβάνονται συμπληρώματα. Σε εξετάσεις πήξης ή θεραπευτικής παρακολούθησης μπορεί να έχει σημασία η φαρμακευτική αγωγή.

8Πρακτικός πίνακας προετοιμασίας πριν από εξετάσεις αίματος

9Συχνά λάθη πριν από εξετάσεις αίματος

Τα συχνότερα λάθη πριν από εξετάσεις αίματος δεν γίνονται συνήθως από αδιαφορία, αλλά από λανθασμένη εντύπωση ότι «λίγο δεν πειράζει». Σε κάποιες εξετάσεις, όμως, ένα μικρό γεύμα, ένας καφές, ένα συμπλήρωμα ή μια έντονη προπόνηση μπορεί να μπερδέψει την εικόνα.

• Νηστεία χωρίς νερό, που οδηγεί σε αφυδάτωση.
• Καφές πριν από εξετάσεις όπου ζητήθηκε νηστεία.
• Βαρύ γεύμα ή αλκοόλ πριν από λιπιδαιμικό ή μεταβολικό έλεγχο.
• Διακοπή φαρμάκων χωρίς ιατρική οδηγία.
• Παράλειψη ενημέρωσης για συμπληρώματα.
• Έντονη άσκηση λίγο πριν από τον έλεγχο.
• Σύγκριση εξετάσεων που έγιναν με εντελώς διαφορετική προετοιμασία.

10Τι να κάνετε αν δεν τηρήσατε τις οδηγίες

Αν δεν τηρήσατε τις οδηγίες πριν από εξετάσεις αίματος, το πιο σημαντικό είναι να το αναφέρετε. Δεν χρειάζεται να το κρύψετε ή να προσπαθήσετε να το διορθώσετε την τελευταία στιγμή. Η πληροφορία μπορεί να βοηθήσει τον γιατρό ή το εργαστήριο να αποφασίσει αν η εξέταση μπορεί να γίνει κανονικά ή αν είναι προτιμότερο να μεταφερθεί.

Για παράδειγμα, αν φάγατε ενώ είχε ζητηθεί νηστεία, αν ήπιατε καφέ, αν κάνατε έντονη άσκηση ή αν ξεχάσατε να αναφέρετε κάποιο φάρμακο, ενημερώστε πριν από την αιμοληψία. Σε κάποιες περιπτώσεις η εξέταση μπορεί να γίνει, αλλά η πληροφορία θα ληφθεί υπόψη στην ερμηνεία. Σε άλλες περιπτώσεις ίσως είναι καλύτερο να επαναπρογραμματιστεί.

11Συχνές ερωτήσεις για την προετοιμασία εξετάσεων αίματος

12Τι να θυμάστε πριν από την αιμοληψία

Πηγές