Πλασμαφαίρεση: Τι Είναι, Παρενέργειες & Κίνδυνοι | Tsekup.gr

Η πλασμαφαίρεση είναι μια εξειδικευμένη εξωσωματική ιατρική διαδικασία κατά την οποία το αίμα περνά από ειδικό σύστημα και το πλάσμα διαχωρίζεται από τα κυτταρικά στοιχεία του. Στη θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος (Therapeutic Plasma Exchange – TPE) το αφαιρούμενο πλάσμα αντικαθίσταται με κατάλληλο υγρό αναπλήρωσης. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να μειωθούν παθολογικά αντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα, παραπρωτεΐνες και άλλοι παράγοντες που κυκλοφορούν κυρίως μέσα στο πλάσμα. Η διαδικασία έχει σημαντικό ρόλο σε συγκεκριμένες αιματολογικές, νευρολογικές, νεφρολογικές και ανοσολογικές παθήσεις, αλλά δεν αποτελεί έναν γενικό «καθαρισμό του αίματος» και δεν απομακρύνει αποτελεσματικά κάθε φάρμακο, τοξίνη ή ψυχοδραστική ουσία.[1, 2, 3]

1
Τι είναι η πλασμαφαίρεση

Το αίμα αποτελείται από δύο βασικά τμήματα. Το πρώτο είναι τα κυτταρικά στοιχεία: ερυθρά αιμοσφαίρια, λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια. Το δεύτερο είναι το πλάσμα, το υγρό μέρος μέσα στο οποίο κυκλοφορούν λευκωματίνη, ανοσοσφαιρίνες, παράγοντες πήξης, ηλεκτρολύτες, ορμόνες, λιποπρωτεΐνες και πολλές άλλες ουσίες.

Στην πλασμαφαίρεση το αίμα αφαιρείται προσωρινά από την κυκλοφορία, περνά μέσα από ειδικό εξωσωματικό σύστημα και διαχωρίζεται το πλάσμα από τα κύτταρα του αίματος. Τα κυτταρικά στοιχεία επιστρέφουν στον ασθενή. Όταν πρόκειται για θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος, το αφαιρούμενο πλάσμα αντικαθίσταται με κατάλληλο υγρό ώστε να διατηρείται ο κυκλοφορούν όγκος.[2, 3]

Το θεραπευτικό πλεονέκτημα είναι ότι ορισμένοι παθολογικοί παράγοντες βρίσκονται κυρίως μέσα στον ενδαγγειακό χώρο. Η αφαίρεση του πλάσματος μπορεί επομένως να μειώσει γρήγορα τη συγκέντρωσή τους, πριν ακόμη προλάβουν να δράσουν άλλες θεραπείες που χρειάζονται περισσότερο χρόνο.

2
Πλασμαφαίρεση και θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος

Στην καθημερινή γλώσσα οι όροι πλασμαφαίρεση και ανταλλαγή πλάσματος συχνά χρησιμοποιούνται σαν να σημαίνουν ακριβώς το ίδιο. Τεχνικά όμως υπάρχει διάκριση. Η plasmapheresis περιγράφει γενικά τον διαχωρισμό ή την αφαίρεση πλάσματος. Η Therapeutic Plasma Exchange αφορά θεραπευτική διαδικασία κατά την οποία αφαιρείται μεγαλύτερη ποσότητα πλάσματος και αντικαθίσταται με άλλο υγρό.[2, 3]

Η διαφορά έχει σημασία επειδή η TPE δεν είναι απλώς διαδικασία συλλογής πλάσματος. Αποτελεί ιατρική θεραπεία με συγκεκριμένη ένδειξη, υπολογισμό του όγκου που θα ανταλλαγεί, επιλογή υγρού αναπλήρωσης, αντιπηκτική αγωγή και συνεχή παρακολούθηση του ασθενούς.

3
Πώς γίνεται η διαδικασία

Πριν από την έναρξη χρειάζεται κατάλληλη αγγειακή πρόσβαση. Σε ασθενείς με καλές περιφερικές φλέβες, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται σύστημα φυγοκέντρησης, μπορεί να επαρκούν περιφερικές φλεβικές γραμμές. Όταν απαιτούνται υψηλότερες ροές ή οι περιφερικές φλέβες δεν είναι κατάλληλες μπορεί να χρειάζεται κεντρικός φλεβικός καθετήρας.[2, 3]

Ο διαχωρισμός του πλάσματος μπορεί να γίνει με φυγοκέντρηση, όπου τα συστατικά διαχωρίζονται ανάλογα με τη διαφορετική πυκνότητά τους, ή με ειδικές μεμβράνες διήθησης. Η επιλογή εξαρτάται από τον διαθέσιμο εξοπλισμό, την εμπειρία του κέντρου και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας χρειάζεται αντιπηκτική προστασία του εξωσωματικού κυκλώματος. Στη φυγοκεντρική αφαίρεση χρησιμοποιείται συχνά κιτρικό. Το κιτρικό δεσμεύει το ιονισμένο ασβέστιο και έτσι εμποδίζει την πήξη μέσα στο κύκλωμα, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να προκαλέσει παροδική υπασβεστιαιμία.

Το συνολικό πλάσμα ενός ατόμου υπολογίζεται με βάση το βάρος και τον αιματοκρίτη. Σε μία συνεδρία συχνά ανταλλάσσεται περίπου ένας έως ενάμισης όγκος πλάσματος, αλλά η τελική «συνταγογράφηση» της διαδικασίας εξαρτάται από τη συγκεκριμένη πάθηση, το θεραπευτικό αποτέλεσμα που επιδιώκεται και την ανεκτικότητα του ασθενούς.[3]

Ο αριθμός των συνεδριών επίσης δεν είναι σταθερός. Σε ορισμένες οξείες παθήσεις πραγματοποιούνται διαδοχικές συνεδρίες για λίγες ημέρες, ενώ σε άλλες περιπτώσεις η συχνότητα καθορίζεται από την κλινική ή εργαστηριακή ανταπόκριση.

4
Τι μπορεί να αφαιρέσει από το αίμα

Η TPE έχει ιδιαίτερη αξία όταν ο παθολογικός παράγοντας βρίσκεται κυρίως μέσα στην κυκλοφορία και έχει μεγάλο μοριακό μέγεθος. Σε αυτές τις συνθήκες η άμεση αφαίρεση του πλάσματος μπορεί να μειώσει γρήγορα το φορτίο του παθολογικού παράγοντα.[1, 3]

Ανάλογα με τη διάγνωση, ο στόχος μπορεί να είναι η απομάκρυνση:

• παθολογικών αυτοαντισωμάτων,
• ανοσοσυμπλεγμάτων,
• μονοκλωνικών ανοσοσφαιρινών ή άλλων παραπρωτεϊνών,
• κρυοσφαιρινών,
• ορισμένων κυκλοφορούντων πρωτεϊνών ή παθολογικών παραγόντων,
• και, σε πολύ επιλεγμένες περιπτώσεις, ορισμένων φαρμάκων ή τοξικών ουσιών.

Η αφαίρεση δεν είναι απόλυτα εκλεκτική. Μαζί με τον ανεπιθύμητο παράγοντα απομακρύνονται και φυσιολογικά συστατικά του πλάσματος. Αυτό εξηγεί γιατί μετά από επαναλαμβανόμενες συνεδρίες μπορεί να μειωθούν οι ανοσοσφαιρίνες ή ορισμένοι παράγοντες πήξης και γιατί σε κάποιους ασθενείς χρειάζεται συστηματική εργαστηριακή παρακολούθηση.

5
Σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται

Η American Society for Apheresis (ASFA) κατατάσσει τις εφαρμογές της θεραπευτικής αφαίρεσης ανάλογα με την τεκμηρίωση και τον ρόλο της διαδικασίας στη θεραπεία. Η ένατη έκδοση των οδηγιών περιλαμβάνει δεκάδες διαφορετικές παθήσεις και κλινικά σενάρια και δείχνει ότι η πλασμαφαίρεση δεν έχει την ίδια αξία σε κάθε νόσο.[1]

Στην TTP, για παράδειγμα, η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή δεν αρκεί μόνο η αφαίρεση παθολογικού παράγοντα· χρειάζεται και η αναπλήρωση φυσιολογικών συστατικών του πλάσματος. Αντίθετα, σε πολλές άλλες αυτοάνοσες παθήσεις ο βασικός στόχος είναι κυρίως η μείωση των κυκλοφορούντων αυτοαντισωμάτων.

6
Τι χρησιμοποιείται για την αναπλήρωση του πλάσματος

Το αφαιρούμενο πλάσμα πρέπει να αντικατασταθεί ώστε να διατηρηθεί ο ενδαγγειακός όγκος. Συχνά χρησιμοποιείται διάλυμα ανθρώπινης λευκωματίνης. Σε συγκεκριμένες παθήσεις όμως χρησιμοποιείται πλάσμα δότη, επειδή χρειάζεται να αναπληρωθούν και φυσιολογικά συστατικά του πλάσματος.[2, 3]

Η λευκωματίνη έχει διαφορετικό προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών από το πλάσμα δότη. Το πλάσμα περιέχει παράγοντες πήξης και άλλες πρωτεΐνες, αλλά συνδέεται επίσης με μεγαλύτερη πιθανότητα αλλεργικών ή μεταγγισιακών αντιδράσεων. Για τον λόγο αυτό η επιλογή γίνεται με βάση τη συγκεκριμένη ένδειξη και όχι με μία ενιαία συνταγή για όλους.

Σε επαναλαμβανόμενες συνεδρίες με λευκωματίνη μπορεί να μειωθεί το ινωδογόνο και άλλοι παράγοντες πήξης. Αν ο ασθενής έχει ήδη αυξημένο αιμορραγικό κίνδυνο ή πρόκειται να υποβληθεί σε επεμβατική πράξη, αυτό μπορεί να επηρεάσει την επιλογή του υγρού αναπλήρωσης και τον εργαστηριακό έλεγχο.

7
Παρενέργειες και κίνδυνοι

Η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος θεωρείται γενικά καλά ανεκτή όταν πραγματοποιείται με σωστή ένδειξη και κατάλληλη παρακολούθηση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι ακίνδυνη. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες σχετίζονται με το αντιπηκτικό, τις μεταβολές του όγκου, το υγρό αναπλήρωσης, την αγγειακή πρόσβαση και την υποκείμενη κατάσταση του ασθενούς.[2, 3]

• Υπόταση: μπορεί να εμφανιστεί από μεταβολές του κυκλοφορούντος όγκου ή αντιδράσεις κατά τη διαδικασία.
• Υπασβεστιαιμία: ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται κιτρικό ως αντιπηκτικό.
• Υπομαγνησιαιμία: το κιτρικό μπορεί επίσης να επηρεάσει το μαγνήσιο.
• Παραισθησίες: μυρμήγκιασμα γύρω από το στόμα ή στα άκρα είναι χαρακτηριστικό πρώιμο σύμπτωμα τοξικότητας από κιτρικό.
• Μυϊκές κράμπες ή σπασμοί σε σημαντικότερη διαταραχή του ασβεστίου.
• Αλλεργικές αντιδράσεις, κυρίως όταν χρησιμοποιείται πλάσμα δότη.
• Μεταβολές στην πήξη λόγω απομάκρυνσης παραγόντων πήξης και ινωδογόνου.
• Αιμορραγία σε ασθενείς με επιπλέον παράγοντες κινδύνου.
• Λοίμωξη, θρόμβωση ή αιμάτωμα όταν χρησιμοποιείται κεντρικός φλεβικός καθετήρας.
• Καρδιακές αρρυθμίες σε σημαντικές ηλεκτρολυτικές ή αιμοδυναμικές μεταβολές.

Ο ατομικός κίνδυνος διαφέρει σημαντικά. Ένας νέος ασθενής χωρίς καρδιολογικό ιστορικό και με καλή περιφερική φλεβική πρόσβαση δεν έχει το ίδιο προφίλ κινδύνου με έναν ηλικιωμένο ασθενή με καρδιακή νόσο, νεφρική δυσλειτουργία, πολλαπλά φάρμακα και κεντρικό φλεβικό καθετήρα.

8
Κιτρικό, ασβέστιο και καρδιακός ρυθμός

Το κιτρικό δεσμεύει το ιονισμένο ασβέστιο και έτσι εμποδίζει την πήξη μέσα στο εξωσωματικό κύκλωμα. Ένα μέρος του κιτρικού επιστρέφει στον οργανισμό μαζί με το αίμα και μπορεί προσωρινά να μειώσει το βιολογικά ενεργό ασβέστιο.[2, 3]

Ήπια μείωση μπορεί να προκαλέσει μυρμήγκιασμα γύρω από το στόμα ή στα δάκτυλα, αίσθημα ψύχους, ναυτία ή μυϊκές κράμπες. Σε σοβαρότερη υπασβεστιαιμία μπορεί να επηρεαστούν η νευρομυϊκή διεγερσιμότητα και η ηλεκτρική λειτουργία της καρδιάς.

Για αναλυτική εξήγηση της διαφοράς μεταξύ ολικού και ιονισμένου ασβεστίου, της επίδρασης της λευκωματίνης και της εργαστηριακής ερμηνείας, δείτε τον οδηγό
Ασβέστιο: Εξέταση Αίματος, Ολικό/Ιονισμένο & Ερμηνεία.

9
Εργαστηριακός έλεγχος πριν και κατά τη θεραπεία

Δεν υπάρχει ένα ενιαίο πακέτο εξετάσεων για όλους. Ο έλεγχος εξαρτάται από τη νόσο, το υγρό αναπλήρωσης, τον αριθμό των συνεδριών, τα φάρμακα και το ιστορικό του ασθενούς. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένες παράμετροι έχουν ιδιαίτερη πρακτική σημασία.

Κατά τη συνεδρία παρακολουθούνται επίσης η αρτηριακή πίεση, οι σφύξεις, η θερμοκρασία και τα συμπτώματα του ασθενούς. Σε άτομα με καρδιολογικό ιστορικό ή σημαντικές ηλεκτρολυτικές μεταβολές μπορεί να απαιτείται στενότερη καρδιολογική παρακολούθηση.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το PT/INR, aPTT, αιμοπετάλια, ινωδογόνο και D-Dimer, δείτε τον οδηγό
D-Dimer & Πήξη: Θρόμβωση, PT/INR, aPTT και Ινωδογόνο.

10
Φάρμακα και πλασμαφαίρεση

Η TPE μπορεί να μειώσει τη συγκέντρωση ορισμένων φαρμάκων. Το κρίσιμο όμως ερώτημα δεν είναι απλώς «βρίσκεται το φάρμακο στο αίμα;». Σχεδόν κάθε φάρμακο περνά από το αίμα. Σημασία έχει ποιο ποσοστό της συνολικής ποσότητάς του παραμένει μέσα στο πλάσμα τη στιγμή της θεραπείας.[3, 4]

Δύο από τις σημαντικότερες φαρμακοκινητικές παραμέτρους είναι ο όγκος κατανομής (Vd) και η σύνδεση με τις πρωτεΐνες του πλάσματος. Σύγχρονη πρακτική ανασκόπηση αναφέρει ότι η TPE είναι πιθανότερο να αφαιρεί φάρμακα με χαμηλό Vd, περίπου κάτω από 0,2–0,3 L/kg, και/ή υψηλή πρωτεϊνική σύνδεση.[3]

Σημαντικός είναι επίσης ο χρόνος χορήγησης. Ένα φάρμακο που χορηγήθηκε αμέσως πριν από την TPE μπορεί να βρίσκεται περισσότερο μέσα στην κυκλοφορία σε σχέση με το ίδιο φάρμακο αρκετές ώρες αργότερα. Για αυτό, όταν είναι κλινικά εφικτό, ορισμένα φάρμακα προτιμάται να χορηγούνται μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίας.[3, 4]

11
Μπορεί η πλασμαφαίρεση να αφαιρέσει ναρκωτικές ή ψυχοδραστικές ουσίες;

Το ερώτημα αν η πλασμαφαίρεση μπορεί να «καθαρίσει» το αίμα μετά από χρήση κοκαΐνης, αμφεταμινών, μεθαμφεταμίνης, ηρωίνης ή άλλων ψυχοδραστικών ουσιών χρειάζεται προσεκτική απάντηση. Το γεγονός ότι μια ουσία πέρασε από το αίμα ή μπορεί να ανιχνευθεί σε ένα δείγμα δεν σημαίνει ότι βρίσκεται ακόμη κυρίως μέσα στο πλάσμα ούτε ότι μπορεί να απομακρυνθεί αποτελεσματικά με TPE.

Στην καθημερινή γλώσσα χρησιμοποιείται συχνά ο γενικός όρος «ναρκωτικά», αλλά φαρμακολογικά οι ουσίες αυτές είναι πολύ διαφορετικές. Η κοκαΐνη και οι αμφεταμίνες είναι διεγερτικές/συμπαθητικομιμητικές ουσίες, ενώ η ηρωίνη είναι οπιοειδές. Οι μηχανισμοί δράσης, η κατανομή στο σώμα, ο μεταβολισμός και η θεραπεία της τοξικότητάς τους διαφέρουν σημαντικά.

Η TPE έχει χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες δηλητηριάσεις, αλλά τα επιστημονικά δεδομένα για απομάκρυνση φαρμάκων και τοξινών είναι πολύ πιο περιορισμένα από ό,τι για τις καθιερωμένες αιματολογικές και ανοσολογικές ενδείξεις. Σε σχετική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, μεγάλο μέρος των διαθέσιμων δεδομένων για απομάκρυνση φαρμάκων με TPE προερχόταν από αναφορές περιστατικών ή μικρές σειρές και όχι από τυχαιοποιημένες μελέτες.[4, 5]

12
Πλασμαφαίρεση και κοκαΐνη: μπορεί να την αφαιρέσει από το αίμα;

Η κοκαΐνη δεν αποτελεί καθιερωμένο στόχο θεραπευτικής πλασμαφαίρεσης. Μπορεί να ανιχνεύεται στο αίμα μετά τη χρήση, αλλά κατανέμεται γρήγορα από την κυκλοφορία προς τους ιστούς. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό: η πλασμαφαίρεση μπορεί να ανταλλάξει το πλάσμα, όχι όμως να αφαιρέσει άμεσα την ουσία που έχει ήδη περάσει σε άλλα διαμερίσματα του σώματος.

Σε ανθρώπινη φαρμακοκινητική μελέτη, ο μέσος όγκος κατανομής της κοκαΐνης σε σταθερή κατάσταση ήταν περίπου 1,96 L/kg. Σε άλλη ανθρώπινη μελέτη αναφέρθηκε όγκος κατανομής περίπου 2,7 L/kg. Πρόκειται για τιμές πολύ μεγαλύτερες από τον χαμηλό όγκο κατανομής που γενικά ευνοεί την αποτελεσματική απομάκρυνση ενός φαρμάκου με TPE.[6, 7]

Η κοκαΐνη έχει επίσης σχετικά σύντομο χρόνο ημίσειας ζωής, περίπου της τάξης της μίας ώρας σε κλασικές φαρμακοκινητικές μελέτες, και μεταβολίζεται γρήγορα. Ένας από τους κύριους μεταβολίτες είναι η βενζοϋλεκγονίνη. Η παρουσία της σε ένα εργαστηριακό δείγμα μπορεί να παραμένει περισσότερο από την ίδια την κοκαΐνη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει ένδειξη πλασμαφαίρεσης για την απομάκρυνσή της.[6, 7]

Τι αντιμετωπίζεται στην οξεία τοξικότητα από κοκαΐνη;

Το πρόβλημα στην οξεία τοξικότητα δεν είναι απλώς η παρουσία ενός αριθμού μορίων κοκαΐνης στο αίμα. Η ουσία αυξάνει έντονα τη συμπαθητική δραστηριότητα και μπορεί να προκαλέσει ταχυκαρδία, υπέρταση, έντονη διέγερση, υπερθερμία, σπασμούς και σοβαρές καρδιαγγειακές ή νευρολογικές επιπλοκές. Σε βαριά περιστατικά μπορεί να εμφανιστούν ισχαιμία του μυοκαρδίου, αρρυθμίες, εγκεφαλικό επεισόδιο, ραβδομυόλυση και κυκλοφορική κατάρρευση.[8]

Η αντιμετώπιση είναι κατά κύριο λόγο υποστηρικτική και στοχευμένη στις επιπλοκές. Προτεραιότητα έχουν ο αεραγωγός, η αναπνοή και η κυκλοφορία. Οι βενζοδιαζεπίνες χρησιμοποιούνται συχνά ως θεραπεία πρώτης γραμμής για τη νευροδιέγερση και την αυτόνομη υπερδραστηριότητα, ενώ η υπερθερμία, οι σπασμοί και οι καρδιαγγειακές επιπλοκές αντιμετωπίζονται ανάλογα με την κλινική εικόνα.[8]

13
Αμφεταμίνες, μεθαμφεταμίνη και άλλα διεγερτικά

Οι αμφεταμίνες και η μεθαμφεταμίνη ανήκουν επίσης στις διεγερτικές/συμπαθητικομιμητικές ουσίες. Παρότι ο μηχανισμός τους δεν είναι ίδιος με της κοκαΐνης, μπορούν να προκαλέσουν παρόμοιο τοξικολογικό σύνδρομο: διέγερση, ταχυκαρδία, υπέρταση, υπερθερμία, μυδρίαση, εφίδρωση και, σε βαριά τοξικότητα, σπασμούς, ραβδομυόλυση, νεφρική βλάβη ή καρδιαγγειακή κατάρρευση.[8]

Οι ουσίες αυτές επίσης δεν αποτελούν τυπικές ενδείξεις θεραπευτικής ανταλλαγής πλάσματος. Η κλινική αντιμετώπιση επικεντρώνεται στον έλεγχο της διέγερσης και της αυτόνομης υπερδραστηριότητας, στη θερμοκρασία, στους σπασμούς και στις οργανικές επιπλοκές. Η υποστηρικτική θεραπεία είναι πιο σημαντική από οποιαδήποτε θεωρητική προσπάθεια εξωσωματικής «απομάκρυνσης».

Γιατί δεν υπάρχει μία μέθοδος «καθαρισμού όλων των ναρκωτικών»;

Επειδή κάθε ουσία έχει διαφορετική φαρμακοκινητική. Μερικές είναι λιπόφιλες και περνούν γρήγορα στους ιστούς, άλλες έχουν πολύ μεγάλο όγκο κατανομής, άλλες μεταβολίζονται μέσα σε λίγα λεπτά ή ώρες και άλλες παραμένουν περισσότερο στον οργανισμό. Μια εξωσωματική μέθοδος που μπορεί να είναι χρήσιμη για μία συγκεκριμένη τοξίνη μπορεί να είναι σχεδόν άχρηστη για μία άλλη.

14
Ηρωίνη και άλλα οπιοειδή

Η ηρωίνη και τα άλλα οπιοειδή αποτελούν διαφορετική κατηγορία από την κοκαΐνη και τις αμφεταμίνες. Η σοβαρότερη οξεία επιπλοκή της υπερδοσολογίας οπιοειδών είναι η αναπνευστική καταστολή. Ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει σημαντική μείωση του επιπέδου συνείδησης, βραδεία ή ανεπαρκή αναπνοή και υποξία.[9]

Η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στην εξασφάλιση επαρκούς αερισμού και στη χορήγηση ναλοξόνης, ενός ανταγωνιστή των υποδοχέων οπιοειδών, όταν υπάρχει ένδειξη. Ο στόχος της ναλοξόνης είναι κυρίως η αποκατάσταση επαρκούς αναπνοής και όχι απαραίτητα η πλήρης αφύπνιση του ασθενούς.[9]

Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση δεν αποτελεί καθιερωμένη θεραπεία υπερδοσολογίας από ηρωίνη ή τα συνήθη οπιοειδή. Σε ένα τέτοιο περιστατικό, η καθυστέρηση της υποστήριξης της αναπνοής προκειμένου να πραγματοποιηθεί μια μη ενδεδειγμένη διαδικασία «αποτοξίνωσης» θα ήταν αντίθετη με τις αρχές της επείγουσας αντιμετώπισης.

15
Πλασμαφαίρεση ως «detox», ευεξία ή μακροζωία;

Ο όρος «αποτοξίνωση» χρησιμοποιείται πολύ εύκολα, αλλά από ιατρική άποψη πρέπει να απαντηθούν συγκεκριμένα ερωτήματα: ποια ουσία θεωρείται τοξική, σε ποια συγκέντρωση υπάρχει, πού βρίσκεται μέσα στον οργανισμό, ποια βλάβη προκαλεί και αν η απομάκρυνσή της με TPE έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει την έκβαση του ασθενούς.

Στην τεκμηριωμένη θεραπευτική πλασμαφαίρεση υπάρχει συνήθως ένας πολύ συγκεκριμένος στόχος: για παράδειγμα ένα αυτοαντίσωμα, μία παραπρωτεΐνη ή ένας άλλος παθολογικός παράγοντας που βρίσκεται στο πλάσμα. Αυτό είναι εντελώς διαφορετικό από τον αόριστο ισχυρισμό ότι η διαδικασία «καθαρίζει τις τοξίνες».

Η Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία τόνισε τον Σεπτέμβριο του 2026 ότι η πλασμαφαίρεση είναι ιατρική πράξη με συγκεκριμένες ενδείξεις και επισήμανε ότι οι ισχυρισμοί περί γενικής «αποτοξίνωσης», «ευεξίας» ή «μακροζωίας» δεν είναι τεκμηριωμένοι με κλινικές μελέτες.[10]

16
Τι πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής

Πριν από μία προγραμματισμένη θεραπευτική πλασμαφαίρεση είναι σημαντικό να είναι σαφής ο λόγος για τον οποίο προτείνεται. Ο ασθενής μπορεί να ζητήσει από την ιατρική ομάδα συγκεκριμένες απαντήσεις:

1. Ποια ακριβώς είναι η διάγνωση;
2. Ποιος παράγοντας επιδιώκεται να απομακρυνθεί;
3. Πόσο ισχυρή είναι η επιστημονική τεκμηρίωση για τη συγκεκριμένη ένδειξη;
4. Ποιο είναι το αναμενόμενο κλινικό όφελος;
5. Υπάρχουν εναλλακτικές θεραπείες;
6. Θα χρησιμοποιηθεί λευκωματίνη ή πλάσμα δότη;
7. Πόσες συνεδρίες αναμένονται;
8. Χρειάζεται κεντρικός φλεβικός καθετήρας;
9. Ποιοι είναι οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι στη δική του περίπτωση;
10. Υπάρχουν φάρμακα που πρέπει να προγραμματιστούν διαφορετικά;
11. Ποιες εξετάσεις θα παρακολουθούνται κατά τη διάρκεια της θεραπείας;