1Τι είναι το καλοκαιρινό check-up

Το καλοκαιρινό check-up είναι ένας στοχευμένος εργαστηριακός έλεγχος που προσαρμόζεται στις ιδιαιτερότητες της εποχής. Το καλοκαίρι αλλάζουν αρκετοί παράγοντες: αυξάνεται η θερμοκρασία, αυξάνεται η εφίδρωση, αλλάζει η πρόσληψη υγρών, συχνά αλλάζει η διατροφή, μπορεί να αυξηθεί το αλκοόλ και πολλοί άνθρωποι ταξιδεύουν, εκτίθενται περισσότερο στον ήλιο ή διακόπτουν προσωρινά τη συνηθισμένη ρουτίνα τους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το καλοκαίρι χρειάζεται ένα «ειδικό πακέτο» εξετάσεων για όλους. Σημαίνει ότι ο έλεγχος πρέπει να απαντά σε συγκεκριμένα ερωτήματα: υπάρχει κίνδυνος αφυδάτωσης; υπάρχει διαβήτης ή προδιαβήτης; λαμβάνονται διουρητικά, αντιυπερτασικά ή άλλα φάρμακα; υπάρχει νεφρικό ή καρδιαγγειακό ιστορικό; υπήρξε πρόσφατη γαστρεντερίτιδα, πυρετός, ουρολοίμωξη ή έντονη κόπωση;

Σε υγιή άτομα χωρίς συμπτώματα, ένας απλός προληπτικός έλεγχος μπορεί να είναι αρκετός. Σε άτομα με χρόνια νοσήματα, φαρμακευτική αγωγή ή πρόσφατη επιβάρυνση, ο έλεγχος μπορεί να χρειάζεται περισσότερη στόχευση. Για παράδειγμα, κάποιος που παίρνει διουρητικό και εκτίθεται σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να χρειάζεται έλεγχο νεφρικής λειτουργίας και ηλεκτρολυτών, ενώ κάποιος με διαβήτη μπορεί να χρειάζεται εκτίμηση γλυκόζης, HbA1c και νεφρικής λειτουργίας.

2Πριν ή μετά τις διακοπές;

Το αν έχει μεγαλύτερη αξία να γίνει check-up πριν ή μετά τις διακοπές εξαρτάται από τον λόγο. Πριν από τις διακοπές έχει νόημα όταν θέλουμε να ελέγξουμε γνωστό πρόβλημα, να επιβεβαιώσουμε ότι μια χρόνια κατάσταση είναι σταθερή ή να προλάβουμε πρακτικά ζητήματα πριν από ταξίδι, καύσωνα ή περίοδο αυξημένης δραστηριότητας.

Για παράδειγμα, πριν από τις διακοπές μπορεί να χρειάζεται έλεγχος σε άτομα με διαβήτη, υπέρταση, νεφρική νόσο, καρδιαγγειακό ιστορικό, γνωστή αναιμία, χρόνια φαρμακευτική αγωγή ή πρόσφατα παθολογικά αποτελέσματα. Ο στόχος δεν είναι να «βγει ένα χαρτί ότι όλα είναι καλά», αλλά να υπάρχει μια ασφαλής εικόνα πριν από αλλαγές στη ρουτίνα, στη θερμοκρασία, στη διατροφή και στη δραστηριότητα.

Μετά τις διακοπές έχει νόημα όταν εμφανίστηκαν συμπτώματα ή υπήρξαν παράγοντες που μπορεί να επηρέασαν τον οργανισμό. Παραδείγματα είναι έντονη κόπωση, γαστρεντερίτιδα, πυρετός, διάρροια, έμετοι, πιθανή αφυδάτωση, ουρολογικά συμπτώματα, ανεξήγητη απώλεια βάρους, αλλαγή στη γλυκόζη σε άτομο με διαβήτη ή παρατεταμένη κατανάλωση αλκοόλ.

Για αναλυτικό οδηγό μπορείτε να δείτε και τη σελίδα Καλοκαιρινό Check-Up: Εξετάσεις Πριν ή Μετά τις Διακοπές.

3Ποιοι έχουν μεγαλύτερη ανάγκη ελέγχου

Μεγαλύτερη ανάγκη για καλοκαιρινό check-up έχουν κυρίως όσοι έχουν ήδη κάποιον παράγοντα κινδύνου ή παίρνουν φάρμακα που μπορεί να επηρεαστούν από ζέστη, αφυδάτωση ή αλλαγές στην καθημερινότητα. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα, νεφρική νόσο, ηλικιωμένοι, άτομα με ιστορικό ηλεκτρολυτικών διαταραχών και όσοι λαμβάνουν διουρητικά ή φάρμακα που επηρεάζουν πίεση, νεφρική λειτουργία ή ισορροπία υγρών.

Σημασία έχει επίσης το ιστορικό των προηγούμενων εξετάσεων. Αν υπήρχε αυξημένη κρεατινίνη, χαμηλό νάτριο, διαταραγμένο κάλιο, αυξημένο σάκχαρο, αναιμία, χαμηλή φερριτίνη ή παθολογικές τρανσαμινάσες, ο επανέλεγχος μπορεί να έχει περισσότερο νόημα πριν από ταξίδι ή μετά από περίοδο έντονης καλοκαιρινής επιβάρυνσης.

Άλλες ομάδες που μπορεί να χρειάζονται πιο προσεκτική εκτίμηση είναι οι έγκυες, τα άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα, όσοι κάνουν έντονη άσκηση σε υψηλές θερμοκρασίες, όσοι εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους, οι άνθρωποι με ιστορικό νεφρολιθίασης, οι ασθενείς με συχνές ουρολοιμώξεις και όσοι είχαν πρόσφατη λοίμωξη ή γαστρεντερική διαταραχή.

Αντίθετα, ένας υγιής νέος άνθρωπος χωρίς συμπτώματα, χωρίς φάρμακα και χωρίς παθολογικό ιστορικό μπορεί να χρειάζεται μόνο έναν περιοδικό βασικό έλεγχο, όχι απαραίτητα επειδή είναι καλοκαίρι. Η υπερβολή στις εξετάσεις μπορεί να δημιουργήσει άγχος και τυχαίες μικρές αποκλίσεις που δεν έχουν πάντα κλινική σημασία.

4Γενική αίματος και βασικοί δείκτες

Η γενική αίματος είναι συχνά η πρώτη εξέταση σε έναν βασικό έλεγχο. Δείχνει αιμοσφαιρίνη, αιματοκρίτη, ερυθρά αιμοσφαίρια, λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια. Στο πλαίσιο του καλοκαιριού μπορεί να βοηθήσει όταν υπάρχει κόπωση, ωχρότητα, ζάλη, πρόσφατη λοίμωξη, πυρετός, επίμονη αδυναμία ή υποψία αναιμίας.

Η γενική αίματος δεν δείχνει από μόνη της αν κάποιος είναι «αφυδατωμένος» με απόλυτο τρόπο, αλλά ορισμένες μεταβολές μπορεί να βοηθήσουν στην συνολική εικόνα. Για παράδειγμα, η αιμοσυμπύκνωση, η αύξηση αιματοκρίτη σε σχέση με προηγούμενες τιμές ή η συνύπαρξη αυξημένης ουρίας/κρεατινίνης μπορεί να θέσουν ερωτήματα για την ενυδάτωση και τη νεφρική λειτουργία.

Τα λευκά αιμοσφαίρια έχουν σημασία όταν υπάρχει πυρετός, ουρολογικά συμπτώματα, γαστρεντερίτιδα, λοίμωξη αναπνευστικού ή φλεγμονώδης εικόνα. Δεν πρέπει όμως να ερμηνεύονται μηχανικά. Μπορεί να επηρεαστούν από στρες, φάρμακα, λοίμωξη, φλεγμονή ή άλλες καταστάσεις.

Αν υπάρχει χαμηλή αιμοσφαιρίνη ή μικροκυττάρωση, μπορεί να χρειαστούν σίδηρος, φερριτίνη, τρανσφερρίνη ή άλλος έλεγχος. Αν υπάρχει μακροκυττάρωση, μπορεί να χρειαστεί Β12, φυλλικό οξύ ή αξιολόγηση ήπατος και θυρεοειδούς, ανάλογα με την περίπτωση.

5Σάκχαρο, HbA1c και διαβήτης

Το καλοκαίρι μπορεί να επηρεάσει τη ρύθμιση του σακχάρου, κυρίως επειδή αλλάζουν η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, η ενυδάτωση, το αλκοόλ και η καθημερινή ρουτίνα. Σε άτομα με διαβήτη ή προδιαβήτη, ο έλεγχος γλυκόζης και HbA1c μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμος πριν ή μετά τις διακοπές, ανάλογα με το πότε έγινε ο τελευταίος έλεγχος και αν υπήρξαν αλλαγές στις μετρήσεις.

Η γλυκόζη αίματος δείχνει την εικόνα της στιγμής, ενώ η HbA1c δίνει μια πιο συνολική εκτίμηση των τελευταίων περίπου 2–3 μηνών. Για κάποιον που ταξίδεψε, άλλαξε γεύματα, κατανάλωσε περισσότερο αλκοόλ ή είχε λιγότερη άσκηση, η HbA1c μπορεί να βοηθήσει να φανεί αν η συνολική ρύθμιση παρέμεινε ικανοποιητική.

Σε άτομα που λαμβάνουν αντιδιαβητικά φάρμακα, η ζέστη, η αφυδάτωση, η μειωμένη πρόσληψη τροφής ή η γαστρεντερίτιδα μπορεί να δημιουργήσουν πρακτικά προβλήματα. Δεν αλλάζουμε ποτέ αγωγή μόνοι μας, αλλά είναι χρήσιμο να υπάρχει έγκαιρη επικοινωνία με τον θεράποντα γιατρό αν υπάρχουν χαμηλές ή πολύ υψηλές τιμές σακχάρου, έμετοι, διάρροια, αδυναμία ή μειωμένη λήψη υγρών.

Ο έλεγχος έχει επίσης νόημα σε άτομα χωρίς γνωστό διαβήτη αλλά με παράγοντες κινδύνου, όπως αυξημένο βάρος, υπέρταση, οικογενειακό ιστορικό διαβήτη, αυξημένα τριγλυκερίδια, ιστορικό διαβήτη κύησης ή συμπτώματα όπως έντονη δίψα, συχνουρία, ανεξήγητη κόπωση ή απώλεια βάρους.

6Νεφρά, ουρία, κρεατινίνη και ηλεκτρολύτες

Η ουρία, η κρεατινίνη και το eGFR είναι βασικοί δείκτες για την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας. Το καλοκαίρι έχουν ιδιαίτερη σημασία σε άτομα που κινδυνεύουν από αφυδάτωση, λαμβάνουν διουρητικά, έχουν διαβήτη, υπέρταση, νεφρικό ιστορικό ή περνούν πολλές ώρες σε ζεστό περιβάλλον.

Η αφυδάτωση μπορεί να επηρεάσει την ουρία και την κρεατινίνη, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με μειωμένη πρόσληψη υγρών, εφίδρωση, πυρετό, έμετους ή διάρροια. Σε ευάλωτα άτομα, μια προσωρινή επιβάρυνση μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία, ειδικά αν υπάρχουν φάρμακα που επηρεάζουν νεφρά ή πίεση.

Οι ηλεκτρολύτες, όπως νάτριο, κάλιο, χλώριο και μερικές φορές μαγνήσιο, μπορεί να έχουν ιδιαίτερη αξία όταν υπάρχουν κράμπες, αδυναμία, αρρυθμικό αίσθημα, έντονη εφίδρωση, διάρροια, έμετοι ή λήψη διουρητικών. Δεν είναι πάντα απαραίτητοι σε κάθε υγιές άτομο, αλλά είναι πολύ χρήσιμοι όταν υπάρχει ένδειξη.

Η κρεατινίνη πρέπει να ερμηνεύεται με προσοχή, γιατί επηρεάζεται από ηλικία, φύλο, μυϊκή μάζα, ενυδάτωση και προηγούμενες τιμές. Μια μικρή αλλαγή μπορεί να έχει διαφορετική σημασία σε έναν νέο αθλητικό άνθρωπο και διαφορετική σε έναν ηλικιωμένο με υπέρταση ή διαβήτη.

7Ήπαρ, αλκοόλ και διατροφή διακοπών

Οι τρανσαμινάσες AST και ALT, η γGT, η αλκαλική φωσφατάση και η χολερυθρίνη χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της ηπατικής εικόνας. Το καλοκαίρι μπορεί να υπάρξουν αλλαγές στη διατροφή, στο αλκοόλ, στο βάρος, στη λήψη φαρμάκων ή συμπληρωμάτων και στη φυσική δραστηριότητα, παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν ορισμένες τιμές.

Δεν σημαίνει ότι κάθε αύξηση τρανσαμινασών μετά τις διακοπές οφείλεται στο αλκοόλ ή στη διατροφή. Μπορεί να σχετίζεται με λιπώδες ήπαρ, φάρμακα, ιώσεις, μυϊκή καταπόνηση, έντονη άσκηση ή άλλες καταστάσεις. Η ερμηνεία εξαρτάται από το ύψος της αύξησης, τη διάρκεια, τα συμπτώματα, το ιστορικό και τις υπόλοιπες εξετάσεις.

Η γGT μπορεί να επηρεαστεί από αλκοόλ, λιπώδες ήπαρ, φάρμακα και χοληφόρα νοσήματα. Η χολερυθρίνη μπορεί να αυξηθεί σε διαφορετικές καταστάσεις και δεν πρέπει να ερμηνεύεται μόνη της. Σε άτομα με γνωστό σύνδρομο Gilbert, για παράδειγμα, η έμμεση χολερυθρίνη μπορεί να επηρεαστεί από νηστεία, στρες ή αφυδάτωση, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ηπατική βλάβη.

Αν υπάρχει ίκτερος, σκουρόχρωμα ούρα, πόνος στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς, έντονη αδυναμία, επίμονος πυρετός ή σημαντική αύξηση ηπατικών ενζύμων, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση και όχι απλή επανάληψη εξετάσεων χωρίς καθοδήγηση.

8Λιπίδια, πίεση και καρδιαγγειακός κίνδυνος

Το λιπιδαιμικό προφίλ περιλαμβάνει συνήθως ολική χοληστερόλη, LDL, HDL και τριγλυκερίδια. Δεν είναι «καλοκαιρινή» εξέταση με την στενή έννοια, αλλά μπορεί να ενταχθεί σε έναν προληπτικό έλεγχο όταν έχει περάσει αρκετός χρόνος από τον προηγούμενο έλεγχο ή όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.

Το καλοκαίρι μπορεί να αλλάξει προσωρινά η διατροφή, η κατανάλωση αλκοόλ, το βάρος και η φυσική δραστηριότητα. Τα τριγλυκερίδια επηρεάζονται περισσότερο από πρόσφατα γεύματα, αλκοόλ και μεταβολική κατάσταση, γι’ αυτό η σωστή προετοιμασία πριν την εξέταση έχει σημασία.

Η πίεση μπορεί επίσης να γίνει λιγότερο προβλέψιμη σε περιόδους ζέστης, κυρίως σε ανθρώπους με υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα, αφυδάτωση ή φαρμακευτική αγωγή. Ο εργαστηριακός έλεγχος δεν αντικαθιστά τη μέτρηση πίεσης, αλλά μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας, ηλεκτρολυτών, σακχάρου και συνολικού καρδιομεταβολικού κινδύνου.

Σε άτομα με γνωστή καρδιαγγειακή νόσο, υπέρταση ή πολλούς παράγοντες κινδύνου, το καλοκαιρινό check-up πρέπει να είναι εξατομικευμένο. Η ζέστη, η αφυδάτωση και ορισμένα φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν την αντοχή, την πίεση και την ισορροπία υγρών.

9Ούρα, αφυδάτωση και ουρολοιμώξεις

Η γενική ούρων είναι απλή αλλά χρήσιμη εξέταση, ειδικά όταν υπάρχουν ουρολογικά συμπτώματα, τσούξιμο, συχνουρία, πόνος χαμηλά στην κοιλιά, αίμα στα ούρα, πυρετός ή ιστορικό συχνών ουρολοιμώξεων. Το καλοκαίρι, η μειωμένη πρόσληψη υγρών και η αυξημένη εφίδρωση μπορεί να κάνουν τα ούρα πιο πυκνά και να ενισχύσουν την ενόχληση σε ευαίσθητα άτομα.

Η γενική ούρων μπορεί να δείξει ειδικό βάρος, λεύκωμα, γλυκόζη, κετόνες, αιμοσφαιρίνη, λευκοκύτταρα, νιτρώδη και μικροσκοπικά ευρήματα. Δεν αρκεί πάντα για διάγνωση ουρολοίμωξης, αλλά βοηθά να αποφασιστεί αν χρειάζεται καλλιέργεια ούρων.

Η καλλιέργεια ούρων έχει νόημα όταν υπάρχουν συμπτώματα συμβατά με ουρολοίμωξη, υποτροπές, εγκυμοσύνη, πυρετός, πόνος στη μέση ή ειδική ιατρική ένδειξη. Δεν πρέπει να γίνεται μηχανικά σε κάθε άνθρωπο χωρίς συμπτώματα, γιατί μπορεί να οδηγήσει σε υπερδιάγνωση ή άσκοπη χρήση αντιβιοτικών.

Σε άτομα με ιστορικό νεφρολιθίασης, η ενυδάτωση έχει ιδιαίτερη σημασία. Αν υπάρχει πόνος στη μέση, αίμα στα ούρα, πυρετός ή έντονη δυσκολία στην ούρηση, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

10Βιταμίνες, σίδηρος και κόπωση

Η κόπωση μετά τις διακοπές δεν σημαίνει αυτόματα έλλειψη βιταμινών. Μπορεί να σχετίζεται με κακό ύπνο, αλλαγή ρουτίνας, ζέστη, αφυδάτωση, λοίμωξη, άγχος, υπερβολική δραστηριότητα ή επάνοδο στην καθημερινότητα. Παρ’ όλα αυτά, όταν η κόπωση είναι έντονη, παρατεταμένη ή συνδυάζεται με άλλα ευρήματα, ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να βοηθήσει.

Ο σίδηρος και η φερριτίνη έχουν νόημα όταν υπάρχει αναιμία, χαμηλή αιμοσφαιρίνη, μικροκυττάρωση, έντονη έμμηνος ρύση, τριχόπτωση, ζάλη, δύσπνοια στην κόπωση ή ιστορικό έλλειψης σιδήρου. Η φερριτίνη δείχνει κυρίως αποθήκες σιδήρου, αλλά επειδή μπορεί να επηρεαστεί από φλεγμονή, ερμηνεύεται μαζί με τη γενική αίματος και το ιστορικό.

Η βιταμίνη Β12 μπορεί να έχει σημασία σε αναιμία, μουδιάσματα, νευρολογικά συμπτώματα, γλωσσίτιδα, αυστηρή χορτοφαγική διατροφή, γαστρεντερικά προβλήματα ή λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν την απορρόφηση. Η βιταμίνη D σχετίζεται κυρίως με την υγεία των οστών, τον μεταβολισμό ασβεστίου και τη μυϊκή λειτουργία, αλλά δεν χρειάζεται απαραίτητα να ελέγχεται σε όλους χωρίς ένδειξη.

Η TSH μπορεί επίσης να ενταχθεί σε έλεγχο κόπωσης, ειδικά όταν συνυπάρχουν αύξηση ή απώλεια βάρους, δυσανεξία στο κρύο ή στη ζέστη, ταχυκαρδίες, δυσκοιλιότητα, τριχόπτωση, διαταραχές περιόδου ή γνωστό ιστορικό θυρεοειδοπάθειας.

11Πώς να προετοιμαστείτε σωστά

Η σωστή προετοιμασία πριν από το καλοκαιρινό check-up μειώνει την πιθανότητα παραπλανητικών αποτελεσμάτων. Αν περιλαμβάνονται γλυκόζη, τριγλυκερίδια ή λιπιδαιμικό προφίλ, μπορεί να ζητηθεί πρωινή αιμοληψία και νηστεία, ανάλογα με την οδηγία του γιατρού ή του εργαστηρίου. Για άλλες εξετάσεις, όπως γενική αίματος ή TSH, η νηστεία δεν είναι πάντα απαραίτητη, αλλά είναι προτιμότερο να ακολουθούνται οι οδηγίες που έχουν δοθεί.

Την προηγούμενη ημέρα αποφύγετε υπερβολικό αλκοόλ, ακραία γεύματα και έντονη άσκηση, εκτός αν υπάρχει άλλη οδηγία. Η έντονη άσκηση μπορεί να επηρεάσει μυϊκά ένζυμα και ορισμένες βιοχημικές παραμέτρους. Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ ή λιπαρών γευμάτων μπορεί να επηρεάσει τριγλυκερίδια και ηπατικούς δείκτες.

Πιείτε νερό, ειδικά αν κάνει ζέστη. Η αφυδάτωση μπορεί να δυσκολέψει την αιμοληψία και να επηρεάσει ορισμένες τιμές. Αυτό δεν σημαίνει υπερβολική πρόσληψη υγρών λίγο πριν την εξέταση, αλλά φυσιολογική ενυδάτωση.

Μην διακόπτετε φάρμακα μόνοι σας για να «βγουν καλές» οι εξετάσεις. Αν κάποιο φάρμακο χρειάζεται ειδική διαχείριση πριν από την αιμοληψία, αυτό πρέπει να γίνεται μόνο με ιατρική οδηγία. Ενημερώστε το εργαστήριο ή τον γιατρό για φάρμακα, συμπληρώματα, πρόσφατη λοίμωξη, πυρετό, διάρροια, έμετους ή έντονη άσκηση.

12Τι να θυμάστε

Το καλοκαιρινό check-up έχει αξία όταν είναι στοχευμένο. Δεν χρειάζεται όλοι να κάνουν τις ίδιες εξετάσεις πριν ή μετά τις διακοπές. Χρειάζεται να λαμβάνονται υπόψη ηλικία, ιστορικό, συμπτώματα, φάρμακα, προηγούμενα αποτελέσματα και ο λόγος για τον οποίο γίνεται ο έλεγχος.

Πριν από τις διακοπές, ο έλεγχος έχει περισσότερο νόημα όταν υπάρχει χρόνιο νόσημα, φαρμακευτική αγωγή, διαβήτης, υπέρταση, νεφρική ή καρδιαγγειακή επιβάρυνση, αναιμία ή παλαιότερα παθολογικά αποτελέσματα. Μετά τις διακοπές, έχει περισσότερο νόημα όταν εμφανίστηκαν συμπτώματα, γαστρεντερίτιδα, πυρετός, έντονη κόπωση, ουρολογικά ενοχλήματα, πιθανή αφυδάτωση ή αλλαγή στη ρύθμιση σακχάρου ή πίεσης.

Οι πιο χρήσιμες εξετάσεις επιλέγονται κατά περίπτωση: γενική αίματος, γλυκόζη ή HbA1c, ουρία, κρεατινίνη, eGFR, ηλεκτρολύτες, ηπατικά ένζυμα, λιπιδαιμικό προφίλ, TSH, γενική ούρων και, όταν υπάρχει ένδειξη, φερριτίνη, Β12, βιταμίνη D, CRP ή καλλιέργεια ούρων.

Το πιο σημαντικό δεν είναι μόνο να γίνουν οι εξετάσεις, αλλά να ερμηνευτούν σωστά. Μια μικρή απόκλιση δεν σημαίνει πάντα νόσο, ενώ μια φυσιολογική τιμή δεν αποκλείει πάντα πρόβλημα όταν υπάρχουν συμπτώματα. Η αξία του check-up βρίσκεται στον συνδυασμό εργαστηριακών αποτελεσμάτων, ιστορικού και ιατρικής αξιολόγησης.